Metamaterial xususiyatlari va turlari
Annotatsiya
Metamateriallar bu, o‘zlarining elektromagnit xususiyatlarini tabiatda mavjud bo‘lmagan narsaga o‘zgartirishi mumkin bo‘lmagan elektromagnit to‘lqinlardir. Ular odatda inson tomonidan yaratilgan materialdir. Buni o‘rganish uchun ba‘zi nazariy tadqiqotlar bilan tanishishimiz kerak bo‘ladi, taqdim etiladi. Elektromagnit to‘lqin plazma chastotasida ishlaganda, samarali o‘tkazuvchanlik nolga teng va shuning uchun nol sinish indeksini beradi.
Kalit so'z
metamaterial, sinish indeksi
METAMATERIAL XUSUSIYATLARI VA TURLARI
S.M. Usanova, I.X. Ibragimova, H.T. Yusupova
aKimyo International University in Tashkent, 156 Usman Nasyr Str., 100121, Tashkent, Uzbekistan
Annatatsiya: Metamateriallar bu, o‘zlarining elektromagnit xususiyatlarini tabiatda mavjud bo‘lmagan narsaga o‘zgartirishi mumkin bo‘lmagan elektromagnit to‘lqinlardir. Ular odatda inson tomonidan yaratilgan materialdir. Buni o‘rganish uchun ba‘zi nazariy tadqiqotlar bilan tanishishimiz kerak bo‘ladi, taqdim etiladi. Elektromagnit to‘lqin plazma chastotasida ishlaganda, samarali o‘tkazuvchanlik nolga teng va shuning uchun nol sinish indeksini beradi.
Kalit so‘zlar: metamaterial, sinish indeksi
Metamaterialni o‘rganishda savollar tug‘iladi birinchi navbatda, metamateriallar nima? Bular oddiygina 3D ob’ektlar bo‘lib, o‘z xususiyatlarini muhit ichki tuzilmalaridan oladi. Boshqacha qilib aytganda, metamateriallardan yasalgan ob’ekt ichki tuzilmalari bo‘lmagan bir xil materialdan yasalgan bir xil ob’ektga nisbatan turli xil muhandislik xususiyatlarini qabul qilishi mumkin. Metamateriallar nazariyasi bu soʻz “meta” va “material” soʻzlarining birikmasidan iborat boʻlib, Meta yunoncha soʻz boʻlib, Sihovola maqolasida keltirilganidek, undan tashqarida, oʻzgartirilgan, oʻzgartirilgan yoki oldinga siljish degan ma’noni anglatadi. ularning elektromagnit xususiyatlari tabiatda mavjud bo‘lmagan narsaga o‘zgardi. Ular odatda inson tomonidan yaratilgan materialdir. Bu qonuniyatlarni o‘rganishda ba‘zi nazariy tadqiqotlar taqdim etiladi.
Agar buning yechimlarini izlaydigan bo‘lsak metamaterialni Maksvell tenglamalari yordamida (Elektrodinamika) tavsiflash mumkin. DaviBibiano maqolasida Maksvell tenglamalarining transformatsiyasi quyidagi ko‘rinishda keltirilgan va bu ifodalar metamaterialni tavsiflashda muhim rol o‘ynaydi.
Vaqt sohasida Maksvell tenglamasi:
;
(1)
To‘g‘ri elektromagnit to‘lqinlar uchun bu tenglamalarni qisqartirish mumkin
(2)
Shuning uchun musbat
va
uchun
,
va
toʻgʻri yoʻnalishda ortogonal sistema hosil qiladi.
va
manfiy bo‘lganda (3) tenglama quyidagicha o‘zgaradi;
(3)
Yuqoridagi holatda manfiy indeksli materiallar va ularning qarama-qarshi yo‘nalishi va
,
va
teskari uchlik bog‘lanish ifodalarini ko‘rsatilganidek hosil qildik.
Birlik qismidagi tuzilishini qaraydigan bo‘lsak metamaterial odatda davriy tuzilishda amalga oshiriladi va bitta qismining ko‘rinishi rasmda tasvirlangan. Bu birlik qismlarining takroriy tuzilishi orqali uni loyihalash va ishlab chiqarish qulay variantidir. Birlik qism - bu rasmda ko‘rsatilgan SRR va simli strukturaning birikmasidir. Ushbu tuzilmani olish uchun birlik qism asosidan foydalanish mumkin. Birlik qismi ko‘rsatilgan SRR quyida tasvirlangan.

, metamaterial
ning manfiy qiymatini olish uchun yupqa simlarning metall to‘ri sifatida ishlatish kerak bo‘ladi.
Fikrlar