0
979
PDF

Metamaterial xususiyatlari va turlari

Abstract

Metamateriallar bu, o‘zlarining elektromagnit xususiyatlarini tabiatda mavjud bo‘lmagan narsaga o‘zgartirishi mumkin bo‘lmagan elektromagnit to‘lqinlardir. Ular odatda inson tomonidan yaratilgan materialdir. Buni o‘rganish uchun ba‘zi nazariy tadqiqotlar bilan tanishishimiz kerak bo‘ladi, taqdim etiladi. Elektromagnit to‘lqin plazma chastotasida ishlaganda, samarali o‘tkazuvchanlik nolga teng va shuning uchun nol sinish indeksini beradi.

Keywords

metamaterial, sinish indeksi

METAMATERIAL XUSUSIYATLARI VA TURLARI

 

S.M. Usanova,  I.X. Ibragimova, H.T. Yusupova

aKimyo International University in Tashkent, 156 Usman Nasyr Str., 100121, Tashkent, Uzbekistan

 

Annatatsiya: Metamateriallar bu, o‘zlarining elektromagnit xususiyatlarini tabiatda mavjud bo‘lmagan narsaga o‘zgartirishi mumkin bo‘lmagan elektromagnit to‘lqinlardir. Ular odatda inson tomonidan yaratilgan materialdir. Buni o‘rganish uchun ba‘zi nazariy tadqiqotlar bilan tanishishimiz kerak bo‘ladi, taqdim etiladi. Elektromagnit to‘lqin plazma chastotasida ishlaganda, samarali o‘tkazuvchanlik nolga teng va shuning uchun nol sinish indeksini beradi.

Kalit so‘zlar: metamaterial, sinish indeksi

 

Metamaterialni o‘rganishda savollar tug‘iladi birinchi navbatda, metamateriallar nima? Bular oddiygina 3D ob’ektlar bo‘lib, o‘z xususiyatlarini muhit ichki tuzilmalaridan oladi. Boshqacha qilib aytganda, metamateriallardan yasalgan ob’ekt ichki tuzilmalari bo‘lmagan bir xil materialdan yasalgan bir xil ob’ektga nisbatan turli xil muhandislik xususiyatlarini qabul qilishi mumkin. Metamateriallar nazariyasi bu soʻz “meta” va “material” soʻzlarining birikmasidan iborat boʻlib, Meta yunoncha soʻz boʻlib, Sihovola maqolasida keltirilganidek, undan tashqarida, oʻzgartirilgan, oʻzgartirilgan yoki oldinga siljish degan ma’noni anglatadi. ularning elektromagnit xususiyatlari tabiatda mavjud bo‘lmagan narsaga o‘zgardi. Ular odatda inson tomonidan yaratilgan materialdir. Bu qonuniyatlarni o‘rganishda ba‘zi nazariy tadqiqotlar taqdim etiladi.

Agar buning yechimlarini izlaydigan bo‘lsak metamaterialni Maksvell tenglamalari yordamida (Elektrodinamika) tavsiflash mumkin. DaviBibiano maqolasida  Maksvell tenglamalarining transformatsiyasi quyidagi ko‘rinishda keltirilgan va bu ifodalar metamaterialni tavsiflashda muhim rol o‘ynaydi.

Vaqt sohasida Maksvell tenglamasi:

;                     (1)

To‘g‘ri elektromagnit to‘lqinlar uchun bu tenglamalarni qisqartirish mumkin 

                                                              (2)

Shuning uchun musbat va uchun , va toʻgʻri yoʻnalishda ortogonal sistema hosil qiladi. va manfiy bo‘lganda (3) tenglama quyidagicha o‘zgaradi;

                                                              (3)

Yuqoridagi holatda manfiy indeksli materiallar va ularning qarama-qarshi yo‘nalishi va , va teskari uchlik bog‘lanish ifodalarini ko‘rsatilganidek hosil qildik.

Birlik qismidagi tuzilishini qaraydigan bo‘lsak metamaterial odatda davriy tuzilishda amalga oshiriladi va bitta qismining ko‘rinishi rasmda tasvirlangan. Bu birlik qismlarining takroriy tuzilishi orqali uni loyihalash va ishlab chiqarish qulay variantidir. Birlik qism - bu rasmda ko‘rsatilgan SRR va simli strukturaning birikmasidir. Ushbu tuzilmani olish uchun birlik qism asosidan foydalanish mumkin. Birlik qismi ko‘rsatilgan SRR quyida tasvirlangan.

 

1-Rasm: SRR birikmasi (courtesy Aos Al-waidh) 

Metamateriallarni modellashtirish sinish indeksi ya’ni sindirish ko‘rsatgichi , metamaterial ning manfiy qiymatini olish uchun yupqa simlarning metall to‘ri sifatida ishlatish kerak bo‘ladi.

Split-ring rezonatorlar (SRR) qatori davriy ravishda joylashtiriladi. Ajratilgan halqali rezonator ikkita konsentrik metall halqaga ega bo‘lgan holda qurilgan, 

har bir halqadagi bo‘shliq bilan va bo‘shliqlar bir-biridan 180o burchak ostida joylashadi. Ichki va tashqi halqa o‘rtasidagi bo‘shliq kondensator rolini o‘ynaydi, halqalarning o‘zi esa induktor rolini o‘ynaydi, natijada LC rezonans zanjiri paydo bo‘lishini ko‘rish mumkin va buni o‘rganmoqdamiz.

 

References

A.Sihvola (2007), Metamaterials in electromagnetics, Metamaterials1, 2-11. 

Aos Al-waidh (2009), metamaterials, General Engineering Research Institute, John Moores University 

DaviBibianoBrito (2010), Metamaterial inspired improved antenna and circuits, UFRN, pp.19-27.

0
0
0

Information about the author

ID: 1660806980

Usanov S
  • Country Uzbekistan

  • Speciality Fizika-matematika

  • Academic degree Ilmiy darajasiz

  • Scientific title Ilmiy unvonsiz

Comments

Comments

Choose a value
Comments are blocked by the administrator

Comments can only be added by authorized users. Sign in Or Register