0
1 544
PDF

ELEKTROMAGNIT FAZOVIY SOLITONLAR

Annotatsiya

Bunday ko‘p qiymatli chiziqli bo‘lmagan magnit javob uchun fazoviy soliton tomonidan qo‘zg‘atilgan magnit o‘tkazuvchanligining turli qiymatlariga ega bo‘lgan domenlarni samarali induktsiyalangan chap qo‘l to‘lqin o‘tkazgichlari sifatida ko‘rish mumkin, bu esa bir va ko‘p tepalikning mavjudligini ta'minlaydi. soliton tuzilmalar. Bunday domenlarning mavjudligi tufayli solitonlar nafaqat simmetrik, balki antisimmetrik va hatto assimetrik bo‘lishi mumkin. Rasmiy ravishda, samarali domenning o‘lchami to‘lqin uzunligidan ancha kichik bo‘lishi mumkin va shuning uchun olingan natijalar uchun haqiqiy kompozit tuzilmalarda chiziqli bo‘lmagan to‘lqinlarni tavsiflash uchun qo‘llanilishi chegarasi mavjud.

Kalit so'z

soliton, simmetrik, magnit

ELEKTROMAGNIT FAZOVIY SOLITONLAR 

 

S.M. Usanova, I.X. Ibragimova, J.D. Matrasulova, H.T. Yusupova

a Kimyo International University in Tashkent, 156 Usman Nasyr Str., 100121, Tashkent, Uzbekistan

 

Biror chiziqli bo‘lmagan muhitlarda [2], chiziqli bo‘lmagan chap qo‘l kompozit materiallar fazoviy solitonlar shaklida o‘z-o‘zidan tutilgan elektromagnit to‘lqinlarni qo‘llab-quvvatlashi mumkin. Bunday solitonlar qiziqarli xususiyatlarga ega, chunki ular hysteresis-type tipidagi (ko‘p barqaror) chiziqli bo‘lmagan magnit javobga ega bo‘lgan materiallarda mavjud. Quyida biz chiziqli bo‘lmagan solitonlar tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan bir va ko‘p tarmoqli (simmetrik, antisimmetrik yoki hatto assimetrik) elektromagnit to‘lqinli fazoviy elektromagnit solitonlarning yangi va noyob turlarini tavsiflaymiz.

 

1-RASM. Har xil turdagi solitonlarga misollar: (a) asosiy soliton; (b,c) mos ravishda manfiy yoki musbat magnit o‘tkazuvchanlikning bir domeni (proyeksiyali) bo‘lgan solitonlar; (d) ikki xil domenli soliton (proyeksiyali). (b,c) dagi yozuvlar magnit maydonning keskin o‘zgarishining kattalashtirilgan sohalarini ko‘rsatadi.

 

Magnit maydonning bir komponenti va elektr maydonining ikkita komponenti bilan tavsiflangan fazoviy lokalizatsiyalangan TM-polarizatsiyalangan to‘lqinlar, Magnit maydon komponenti H = Hy bo‘lgan monoxromatik statsionar to‘lqinlar z o‘qi bo‘ylab tarqaladi va y yo‘nalishi bo‘yicha bir xil, [∼ exp(iωt − ikz)], o‘lchamsiz chiziqli Helmholtz tenglamasi bilan tavsiflanadi.

                                                                               (1)

Bu erda γ = kc/ω - to‘lqin raqami, x = x′ω/c - o‘lchovsiz koordinata va x′ - o‘lchovli koordinata. Tenglamaning turli xil lokalizatsiyalangan eritmalari. (1) fazalar tekisligida (H,dH/dx) tahlil qilinishi mumkin (masalan, Reflar [3] ga qarang). Birinchidan, biz muvozanat nuqtalarini topamiz: barcha parametrlar uchun mavjud nuqta (0,0) va tenglamaning yechimi sifatida H1 topilgan nuqta (0,H1),

 

                                                                   (2)

 

     Boshlang‘ich momentda, ya‘ni γ < γtr, uchun, bu erda γtr=[1 + FΩ2/(1 − Ω2)], yagona muvozanat holati (0,0) nuqtasidir va shuning uchun chekli amplituda yoki lokalizatsiyalangan to‘lqinlar yo‘q, mavjud bo‘lishi mumkin. Boshlang‘ich qiymatdan yuqori, ya‘ni γ > γtr, uchun fazalar tekisligi uchta muvozanat nuqtasiga ega va soliton eritmasiga ajratuvchi egri chiziq mos keladi.

Muvozanat holati (0,0) yaqinida tenglamaning chiziqli yechimlari, (1) eksponent o‘sish yoki eksponensial parchalanish rejimlarini tavsiflaydi. Muvozanat holati (0,H1), ko‘ndalang elektromagnit maydonning chekli amplitudali to‘lqin rejimini tavsiflaydi. Ko‘p tarmoqli muhitda fazalar traektoriyalarining turi ko‘p qiymatli magnit o‘tkazuvchanlikning tegishli tarmog‘i bilan belgilanadi. Mos ravishda fazoviy solitonlarning har xil turlari faza traektoriyalari chiziqli bo‘lmagan magnit o‘tkazuvchanlikning turli tarmoqlariga to‘g‘ri kelganda paydo bo‘ladi.

     Asosiy soliton (0,0) nuqtadan boshlanib, markaz nuqtasini (0,H1), aylanib chiqadigan va keyin orqaga qaytadigan tekislikdagi ajratuvchi traektoriya (H,dH/dx) bilan tavsiflanadi; mos keladigan soliton tarmog‘i 1 (a) rasmda ko‘rsatilgan. Keyinchalik murakkab solitonlar magnit o‘tkazuvchanligi ko‘p qiymatga ega bo‘lganda hosil bo‘ladi va bir nechta tarmoqlar bilan tavsiflanadi. Bundan, magnit o‘tkazuvchanlikning turli (yuqori va pastki) tarmoqlariga mos keladigan ajratuvchi traektoriyalar o‘rtasida almashinish yo‘li bilan soliton yechimlari olinadi. Magnit o‘tkazuvchanlikning turli qiymatlariga ega bo‘lgan domenlar chegaralarida elektr va magnit maydonlarining tangensial komponentlarining uzluksizligi H va dH/dx ham uzluksiz bo‘lishi kerakligini anglatadi. Natijada, turli fazali traektoriyalar orasidagi o‘tishlar uzluksiz bo‘lishi kerakligi aniqlanadi.

 

1(b,c) rasmlarda mos ravishda µ(H) ning pastki qismida (nuqta) va m(H) ning yuqori chegarasida (chiziqli) bir marta sakrashga mos keladigan murakkabroq solitonlarning bir nechta misollari keltirilgan. 

   Ma‘lumotlar magnit maydonning keskin o‘zgarishining kattalashtirilgan domenlarini ko‘rsatadi. Elektr maydonining tangensial komponentiga proportsional bo‘lgan magnit maydon ham, uning hosilasi ham uzluksizdir. Proyeksiyali joylar magnit o‘tkazuvchanlik qiymati o‘zgargan samarali domenlarni ko‘rsatadi. 1(d)-rasmda samarali magnit o‘tkazuvchanlikning ikkita domenini o‘z ichiga olgan murakkabroq ko‘p tarmoqli soliton misoli ko‘rsatilgan, ulardan biri pastki qismida, ikkinchisi esa yuqori qismi tomonidan tasvirlangan. Shunga o‘xshab, biz samarali magnit o‘tkazuvchanlik domenlari soni har xil bo‘lgan murakkabroq solitonlar topishimiz mumkin.

      Shuni ta‘kidlaymizki, ba‘zi fazalar traektoriyalarda hosilaning H = 0 da uzluksizligi µeff(H) ning tegishli tarmog‘idagi magnit o‘tkazuvchanligining cheksiz qiymatlari tufayli yuzaga keladi. Bunday jismoniy bo‘lmagan effekt bu erda soliton eritmalarini tahlil qilish uchun ko‘rib chiqilgan chap qo‘l chiziqli bo‘lmagan kompozitning yo‘qotishsiz modelining natijasidir. Yo‘qotishlarni o‘z ichiga olgan yanada real modellarda ko‘p barqarorlik hududi H = 0 nuqtasida cho‘zilmaydi va bu chegarada magnit o‘tkazuvchanlik magnit maydonning yagona qiymatli funktsiyasi bo‘lib qoladi [1].

      Bunday ko‘p qiymatli chiziqli bo‘lmagan magnit javob uchun fazoviy soliton tomonidan "qo‘zg‘atilgan" magnit o‘tkazuvchanligining turli qiymatlariga ega bo‘lgan domenlarni bir va ko‘p tepalikli soliton tuzilmalarining mavjudligini ta‘minlaydigan samarali induktsiyalangan teskari to‘lqin o‘tkazgichlar sifatida ko‘rish mumkin. Bunday domenlarning mavjudligi tufayli solitonlar nafaqat simmetrik, balki antisimmetrik va hatto assimetrik bo‘lishi mumkin. Rasmiy ravishda, samarali domenning o‘lchami to‘lqin uzunligidan ancha kichik bo‘lishi mumkin va shuning uchun olingan natijalar uchun haqiqiy kompozit tuzilmalarda chiziqli bo‘lmagan to‘lqinlarni tavsiflash uchun qo‘llanilishi chegarasi mavjud.

      Strukturaning to‘ldiruvchi dielektrikasi o‘z-o‘zidan yo‘naltirilgan chiziqli bo‘lmagan javobni ko‘rsatganda, biz Ω < 1, ga ega bo‘lamiz va bunday tizimda biz qorong‘u solitonlar, ya‘ni chekli amplitudali fon to‘lqinida lokalizatsiya qilingan tushishlarni topishimiz mumkin [2]. Yorqin solitonlar singari, magnit o‘tkazuvchanlikning turli qiymatlariga ega bo‘lgan asosiy qorong‘u solitonlar ham, qorong‘i solitonlar ham mavjud. O‘z-o‘zidan fokuslanmaydigan nochiziqlik va Ω < 1 uchun magnit o‘tkazuvchanlik bir qiymatli funktsiyadir va bunday nochiziqli javob qorong‘u solitonlarni ham qo‘llab-quvvatlashi mumkin, o‘z-o‘zini yo‘naltiruvchi dielektrik uchun esa bizda Ω > 1 bor va qorong‘u solitonlar mavjud bo‘lmaydi.

 

Adabiyotlar  

A.A. Zharov, I.V. Shadrivov, and Yu.S. Kivshar, Phys. Rev. Lett. 91, 037401 (2003).

For a comprehensive overview of spatial solitons in nonlinear optics, see Yu.S. Kivshar and G.P. Agrawal, Optical Solitons: From Fibers to Photonic Crystals (Academic Press, San Diego, 2003), 540 pp.

P. Markos and C.M. Soukoulis, Phys. Rev. E 65, 036622(2002); Phys. Rev. B 65, 033401 (2002).

D.R. Smith, W. Padilla, D.C. Vier, S.C. Nemat-Nasser, and S. Shultz, Phys. Rev. Lett. 84, 4184 (2000).

A. M. Belyantsev, V. A. Kozlov and V. I. Piskaryov, Infrared Physics 21, 79 (1981).

0
0
0

Muallif haqida ma'lumot

ID: 1660806980

Usanov S
  • Mamlakat O`zbekiston

  • Mutaxassislik Fizika-matematika

  • Ilmiy daraja Ilmiy darajasiz

  • Ilmiy unvon Ilmiy unvonsiz

Fikrlar

Fikrlar

Qiymatni tanlang
Kommentariy qoldirish administrator tomonidan bloklangan

Sharhlar faqat ro'yxatdan o'tgan foydalanuvchilar tomonidan qo'shilishi mumkin. Kirish Yoki Roʻyxatdan oʻting